Kulturowa moc Biblii. Księga, która inspiruje miliony

Biblia to bez wątpienia najbardziej popularna książka (księga) w historii. Liczbę jej czytelników mierzymy nie w milionach, ale miliardach. Nic więc dziwnego, że to właśnie po Biblię tak chętnie sięgają autorzy rozmaitych tekstów kultury.

Biblia to księga, z której można czerpać garściami. Zawiera ona nie tylko niezliczone tropy, ale i koncepcje, które z powodzeniem przenosi się do współczesności. Wiele motywów jest uniwersalnych, dzięki czemu motywy biblijne przeżywają stulecia – czasami w formie niezmienionej, czasami odświeżonej, dostosowanej do współczesnego odbiorcy, ale pozostające nierozerwalnie związaną z księgą przez wielu uważaną za najważniejszą.

Utwory inspirowane Biblią

Nie ulega przy tym wątpliwości, że to właśnie Biblia jest najczęściej cytowanym tekstem kultury. Dotyczy to również adaptowania historii biblijnych – ochoczo sięgają po nie autorzy obrazów, innych książek, filmów, muzyki, rzeźb, właściwie całego, niezwykle pojemnego słowa, jakim jest “sztuka”. Oto kilka przykładów.

• „Boska komedia” Dantego Alighieri – monumentalny poemat, który czerpie z biblijnej wizji życia po śmierci. Obrazy piekła, czyśćca i raju bazują na chrześcijańskiej eschatologii i Pismach Świętych, a całość jest alegorią drogi duszy do Boga.
  
• „Raj utracony” Johna Miltona – poemat epicki inspirowany Księgą Rodzaju. Milton rozwija historię stworzenia świata, grzechu pierworodnego i buntu Lucyfera, nadając jej epicki i filozoficzny wymiar.
  
• „Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa – powieść, w której fragmenty o Poncjuszu Piłacie i Jeszui Ha-Nocri reinterpretują biblijną opowieść o procesie Jezusa, ukazując ją w nowym świetle.
  
• „Bracia Karamazow” Fiodora Dostojewskiego – powieść z silnym wątkiem teologicznym; dialogi o Bogu, winie i wolności nawiązują do biblijnego przesłania o zbawieniu i grzechu.
  
• „Pasja” (2004, reż. Mel Gibson) – film wiernie odtwarzający wydarzenia Męki Pańskiej. Wprost czerpie z Ewangelii, przy czym akcentuje brutalny realizm cierpienia Jezusa, wywołując szeroką debatę o interpretację Pisma.

• „Książę Egiptu” (1998, reż. Brenda Chapman, Steve Hickner, Simon Wells) – animacja oparta na Księdze Wyjścia, przedstawiająca historię Mojżesza: od dzieciństwa na dworze faraona, po wyprowadzenie Izraelitów z Egiptu. Film, mimo uproszczeń, wiernie przekazuje biblijne przesłanie o wierze, wolności i mocy Boga. Jest również ciekawym sposobem na zapoznanie się z historią Mojżesza.
  
• „Dziesięcioro przykazań” (1956, reż. Cecil B. DeMille) – klasyczne dzieło Hollywood, które ukazuje życie Mojżesza: od koszyka na Nilu po otrzymanie tablic Prawa. Film wprost odwołuje się do Starego Testamentu i stał się ikonicznym obrazem biblijnej epopei.
  
• „Ewangelia według św. Mateusza” (1964, reż. Pier Paolo Pasolini) – film włoskiego reżysera, który zaskakuje ascetyczną formą i dosłownością przekazu. To jedno z najbardziej wiernych filmowych odwzorowań Ewangelii, opiera się, zgodnie z tytułem, na Ewangelii Mateusza.
  
• „Mother!” (2017, reż. Darren Aronofsky) – alegoryczny thriller, w którym dom głównej bohaterki symbolizuje ziemię, a postacie odwzorowują biblijne figury. Film stanowi współczesną, metaforyczną przypowieść o stworzeniu, grzechu i destrukcji człowieka.

Utwory inspirowane Biblią uczą nas przede wszystkim refleksji nad sensem życia, wartością wiary i poszukiwaniem dobra w świecie pełnym zła. Pokazują wagę przebaczenia, miłości oraz nadziei, nawet w obliczu cierpienia i niesprawiedliwości. Jednym z ważnych wniosków płynących z tych dzieł jest także cierpliwość, tak bardzo potrzebna w życiu codziennym. Przydaje się także wtedy, gdy kibicujecie drużynom pokroju Manchesteru United czy Juventusu, które kiedyś podbijały świat, a dziś mają swoje niezaprzeczalne problemy. Ich wyniki możecie śledzić na STS kod promocyjny.